Abstrakt

Artykuł podejmuje analizę procesu ewolucji tożsamości współczesnych muzeów ze szczególnym uwzględnieniem postępującego procesu redefiniowania pojęcia muzeum, które zostało zapoczątkowane w okresie powojennym. Język muzeum – obejmujący rejestry dyskursu i kanały komunikacji – odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu tożsamości muzeum. Tradycyjny nacisk w pracy kuratora, niegdyś zorientowany głównie na kolekcje, przesunął się w stronę szerszego zaangażowania społecznego i cyfrowego. Choć tzw. celebryci architektury (archistars) bez wątpienia wpływają na wizerunek muzeum, jego istotą pozostaje jednak zdolność do komunikowania się. Artykuł analizuje różne iteracje definicji muzeum proponowane przez ICOM oraz wyzwania towarzyszące próbom określenia tego pojęcia w kontekście dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości społeczno-kulturowej. Zdaniem autora, istotą muzeum jest jego głos, manifestujący się poprzez język muzeograficzny – charakterystyczny nie tylko z uwagi na niepowtarzalność kolekcji, lecz także ze względu na specyficzną przestrzeń fizyczną i intelektualną, w której dochodzi do doświadczenia swoistej epifanii muzealnej. Na poziomie teoretycznym, odwołując się do filozofii Wittgensteina, Halbwachsa, Warburga i Maussa, autor docieka, w jaki sposób muzea tworzą znaczenie poprzez wystawy. Artykuł podejmuje również zagadnienie wpływu sztucznej inteligencji (AI) oraz koncepcji metawersum na kształtowanie przyszłości instytucji muzealnych.